PD (Piyasa Değeri) , DD (Defter Değeri) Nedir?

Finansal yatırım dünyasında başarılı olmak için piyasa mekanizmalarını derinlemesine anlamak gerekir. Bu noktada piyasa değeri (PD) ve defter değeri (DD) yatırımcıların karar alma süreçlerinde kritik rol oynarlar. 

PD ve DD değerlerin ne olduğunu, nasıl hesaplandığını ve birbirleriyle ilişkisini anlamak hem kısa vadeli kazançlar hem de uzun vadeli portföy başarısı için gereklidir. Hazırladığımız kapsamlı rehberde bu iki göstergenin tanımlarından başlayarak yatırımcıların onları nasıl kullanması gerektiğine kadar tüm yönlerini inceledik.

Piyasa Değeri Ne Anlama Gelir?

Piyasa değeri, bir şirketin borsada o anda işlem gören mevcut fiyatıdır. 

Bir varlık veya şirketin finansal piyasalardaki anlık fiyatını ifade eden piyasa değeri, arz ve talep dengesine göre belirlenir ve sürekli değişkenlik gösterir.

Piyasa değeri ekonomik bir gösterge olarak işlev görür. Ekonomik koşullar, sektörel eğilimler ve genel piyasa duyarlılığı hakkında önemli bilgiler sunar.

Ayrıca piyasa değeri yatırımcı algısının bir yansımasıdır. Bir şirketin piyasa değeri yüksekse yatırımcılar o şirketin gelecekteki büyüme potansiyeline, karlılığına ve risk düzeyine iyimser bakmaktadırlar. Bu değer şirketin sektördeki konumunu ve pazar payını da gösterebilir.

Neye Göre Piyasa Değeri Belirlenir?

Piyasa değeri birçok dinamik faktörün etkileşimi sonucunda oluşan ve sürekli değişken bir göstergedir. 

Şirketlerin piyasa değerlerindeki bu dengeyi etkileyen faktörleri anlamak yatırımcılar için oldukça önemlidir.

• Arz ve Talep: Bir hisse senedine olan talep arttığında genellikle fiyatlar yükselir. Talep azaldığında ise fiyatlar düşer. Bu ekonomik prensip piyasa değerinin en temel mekanizmasını oluşturur.
• Şirketin Finansal Performansı: Şirketin gelirleri, kar marjları, borç düzeyleri ve diğer finansal göstergeler doğrudan piyasa değerini şekillendirir. Güçlü finansal sonuçlar genellikle yüksek piyasa değerlerine yol açarken zayıf performans değeri düşürür.
• Ekonomik Koşullar: Faiz oranları, enflasyon ve genel ekonomik durum yatırımcıların karar alma sürecini ve risk algısını değiştirir. Örneğin düşük faiz oranları genellikle yatırım yapmayı teşvik eder ve piyasa değerlerini artırır.
• Sektörel Eğilimler ve Gelecek Beklentileri: Bir şirketin faaliyet gösterdiği sektörün sağlığı ve büyüme potansiyeli önemlidir. Teknoloji gibi hızlı büyüyen sektörlerdeki şirketler genellikle daha yüksek piyasa değerlerine sahipken, geleneksel sektörlerdeki şirketler daha düşük oranlara sahip olabilir.
• Yatırımcı Algısı ve Psikolojisi: Yatırımcıların şirket ve piyasa hakkındaki algıları, beklentileri ve duygusal tepkileri değeri şekillendirir. Pozitif haberler, güvenilir yönetim ve genel piyasa iyimserliği piyasa değerlerini artırabilir.
• Politik Durum ve Yönetmelikler: Hükümet politikaları, düzenlemeler ve yerel/global siyasi gelişmeler yatırımcı güvenini ve beklentilerini değiştirebilir.
• Teknolojik İnovasyonlar ve Gelişmeler: Özellikle teknoloji ve biyoteknoloji gibi alanlardaki yeni buluşlar, patentler ve devrim niteliğindeki ürünler bir şirketin değerlendirmesini radikal şekilde değiştirebilir.

Bu faktörlerin hepsi bir arada çalışarak bir varlığın veya şirketin piyasa değerinin sürekli olarak dalgalanmasına neden olur.

Defter Değeri Ne Anlama Gelir?

Defter değeri, şirketin sahip olduğu net varlık değerini ifade eder. Esasen şirketin gerçek varlık değerini gösterir. 

Matematiksel olarak “Defter Değeri = Toplam Varlıklar – Toplam Borçlar” şeklinde hesaplanır. Başka bir deyişle bir şirketin elindeki varlıkların tamamıyla yükümlü olduğu borçların tamamını ödediğinde geriye elinde kalan tutar defter değeridir. Bu nedenle defter değeri aynı zamanda şirketin öz sermayesine eşittir.

Defter değeri finansal sağlığın göstergesi olarak işlev görür. Yatırımcılar için bu değer şirketin muhasebe açısından ne kadar sağlam olduğunu gösterir. Özkaynakları negatif olan yani toplam borçları elindeki varlıklarından büyük olan şirketler ciddi finansal sorunlarla karşı karşıya olduğunun göstergesidir.

Ayıca defter değeri mali analiz ve değerleme çalışmalarında özellikle kullanılır. Şirketin hisse senedi fiyatının defter değerine oranı yani fiyat/defter değeri oranı (P/B ratio veya PD/DD), yatırımcılar tarafından bir şirketin piyasa fiyatının muhasebesel değerine göre değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılır.

PD/DD Nedir?

PD/DD oranı, Piyasa Değeri/Defter Değeri Oranı olarak da bilinir ve İngilizce’de Price to Book Ratio (P/B Ratio) olarak adlandırılır. 

PD/DD oranı hisse senedi analizinde kullanılan en temel ve en yaygın oranlardan biridir. Bir şirketin öz sermayesine karşılık piyasadaki değerini (yani fiyatını) ölçer. Bu oran aracılığıyla şirketin öz sermayesine oranla piyasada çok mu pahalı yoksa çok mu ucuz kalmış olduğu anlaşılabilir.

Temel olarak PD/DD oranı, şirketin piyasadaki değerlendirilişini gösterir. Yüksek bir PD/DD oranı, şirket hisselerinin piyasada olması gerekenden çok daha yüksek fiyatlandığı algısını oluştururken, düşük bir oran ise hisselerin ucuz olduğu izlenimini verebilir. 

PD/DD oranını anlamak için sınır değer olarak 1 değeri önemlidir:

• PD/DD > 1: Şirketin piyasa değeri, defter değerinden yüksektir. Bu, yatırımcıların şirketin gelecekteki büyüme potansiyeline olumlu baktığını veya varlıkların defter değerinden daha değerli olduğunu gösterir.
• PD/DD < 1: Şirketin piyasa değeri, defter değerinden düşüktür. Bu durum genellikle şirketin piyasa tarafından yetersiz değerlendirildiğine veya bazı finansal sorunlar yaşadığına işaret edebilir.
• PD/DD = 1: Şirketin piyasa değeri ile defter değeri birbirine eşittir. Bu durumda şirketin piyasa değerinin muhasebe değerlerinde yansıtılan adil bir değerde olduğu düşünülebilir.

PD/DD Oranı Neyi Gösterir?

PD/DD oranı, bir şirketin defter değerine kıyasla piyasada aşırı değerlenip değerlenmediğini anlamaya yardımcı olan önemli bir göstergedir. 

• Şirketin Değerlemesi: Oran 1’den büyükse yatırımcılar şirketin gelecek vaad ettiğine inanırken, 1’den küçükse şirket piyasa tarafından altında değerlendirilmiş olabilir.
• Yatırım Çekiciliği: Düşük PD/DD oranına sahip şirketler “değer yatırımı” kategorisinde görülürken, yüksek oranlar büyüme potansiyelini gösterir.
• Finansal Sağlık ve Risk: Düşük oranlar yüksek borç seviyeleriyle ilişkilendirilebilirken, yüksek oranlar iyi yönetim ve güçlü beklentileri gösterir.
• Sektörel Karşılaştırmalar: Teknoloji şirketleri genellikle yüksek PD/DD oranlarına sahipken, geleneksel sektörler daha düşük oranlara sahiptir.
• Büyüme Göstergesi: Öz sermayesi büyüyen şirketin defter değeri de büyür ve daha sağlam bir değerleme tabanı oluşturur.

PD/DD Nasıl Hesaplanır?

PD/DD oranının hesaplanması oldukça basit bir matematiksel işlemdir.

Formül:

PD/DD Oranı = Piyasa Değeri / Defter Değeri

Veya alternatif olarak:

PD/DD Oranı = (Hisse Sayısı × Hisse Başına Piyasa Fiyatı) / Öz Sermaye (Defter Değeri)

Pratik Örnek:

XYZ şirketinin bilançosunda 1 milyon dolarlık varlığa karşılık 700 bin dolarlık borcu olsun. Bu durumda defter değeri (özsermaye) 300 bin dolar olur (1.000.000 – 700.000 = 300.000).

Şirketin piyasa değerinin ise 10 milyon dolar olduğunu düşünelim. Bu durumda PD/DD oranı şu şekilde hesaplanır:

PD/DD = 10.000.000 / 300.000 = 33,33

Bu, şirket hisselerinin defter değerine göre olması gerekenden 33 kat daha yüksek fiyatlandığını gösterir. Bu oldukça yüksek bir oran olup yatırımcıların şirkete çok yüksek büyüme potansiyeli atfettiklerini veya şirketin somut olmayan varlıkları (marka değeri, patentler vb.) önemli ölçüde değerli olduğunu gösterebilir.

Yatırımcılar İçin PD/DD Neden Önemlidir?

PD/DD oranı, yatırım kararları alırken kullanılan en önemli göstergelerden biridir ve yatırımcılara çok sayıda değer sağlar:

• Potansiyel Yatırım Fırsatlarını Belirleme: 1’in altındaki oranlar şirketin potansiyel olarak değerinin altında işlem görebileceğini gösterir.
• Makul Fiyata Büyüme Arama: Şirketin mali temeline bakarak aşırı abartılı fiyatlandırmalara karşı korunmaya yardımcı olur.
• Güvenilir Büyüme Göstergesi: Öz sermayesi büyüyen şirketlerin defter değeri de artar ve sağlam bir temele sahip olduğunu gösterir.
• Karşılaştırmalı Değerlendirme: Aynı sektördeki şirketlerin PD/DD oranlarını karşılaştırarak daha cazip fiyatlandırmaları belirlemek mümkün olur.
• Mali Yapı Sağlamlığı: Uzun vadeli yatırımlarda şirketin finansal sağlığını ve piyasa dalgalanmalarına karşı konumunu gösterir.

Not: PD/DD oranı diğer finansal göstergeler (F/K oranı, ROE, borç düzeyi vb.) ile birlikte değerlendirilmelidir.

Defter Değeri ve Piyasa Değeri Arasındaki Fark Nedir? (Karşılaştırmalı Tablo)

Defter değeri ve piyasa değeri, bir şirketin iki farklı yönden değerlendirilmesini sağlayan temel kavramlardır. Her ikisinin de yatırımcılar için ayrı önemi olsa da aralarında önemli farklar vardır:

Sıkça Sorulan Sorular

Yatırımcıların piyasa değeri, defter değeri ve PD/DD oranı hakkında diğer merak ettiklerini sizin için cevapladık.

Defter değeri kaç olmalıdır?

Defter değerinin “kaç olması gerektiği” mutlak bir rakam değildir. Şirketin sektörü, büyüklüğü ve mali durumuna göre değişir. 

Önemli olan defter değerinin pozitif olması ve zaman içinde büyüyor olmasıdır. Genel olarak yatırımcılar pozitif ve istikrarlı bir şekilde büyüyen defter değerine sahip şirketleri tercih ederler.

Şirketin öz sermayesi (defter değeri) negatif ise bu şirketin toplam borçlarının varlıklarından daha fazla olduğu anlamına gelir ve ciddi finansal sorun göstergesidir. 

Borsada defter değeri nedir?

Borsada defter değeri, bir şirketin bilançosunda yer alan net varlık değeridir.

Borsaya kote olan şirketler için defter değeri toplam öz sermayenin toplam hisse sayısına bölünmesiyle hisse başına defter değeri bulunur. 

Bu rakam yatırımcıların şirketin her bir hissesinin muhasebe açısından ne kadar varlık değerine sahip olduğunu görmelerini sağlar ve fiyat/defter değeri (P/B) oranı hesaplamada kullanılır.

Borsada PD/DD oranı kaç olmalı?

Borsada PD/DD oranının 1’den düşük olması yatırımcıları için çekici görülürken, 1’den yüksek oranlar büyüme potansiyeline işaret eder. 

Teknoloji şirketleri 3-5 ve üzeri oranlarla işlem görebilirken, geleneksel sektörler 0,5-2 aralığında olabilir. Önemli olan oranı sektörel ortalamayla karşılaştırmak ve şirketin finansal performansıyla beraber değerlendirmektir.

PD/DD yüksek olması ne demek?

PD/DD oranının yüksek olması, piyasa değerinin defter değerinden çok daha fazla olduğu anlamına gelir.

Bu şirketin güçlü maddi olmayan varlıkları (marka, patent, müşteri tabanı) olduğu veya gelecekte önemli kar artışı beklentisinin olduğu anlamına gelebilir. 

Ancak çok yüksek PD/DD oranları hisse senetlerinin aşırı değerlenmiş olabileceğini de gösterebilir.

PD/DD değeri 1 den küçük hisseler nelerdir?

PD/DD değeri 1’den küçük hisseler, piyasa değerinin defter değerinden düşük olduğu şirketlerdir.

Böyle şirketleri bulabilmek için yatırım platformlarında filtreler kullanarak veya mali analiz sitelerinde screener araçlarından faydalanarak PD/DD < 1 kriteriyle arama yapabilirsiniz. 

Ancak düşük oran nedeniyle bu hisselerin tamamı iyi bir yatırım değildir. Her zaman şirketin finansal durumunu derinlemesine analiz etmek gerekir.